W pierwszym półroczu instytucja otrzymała w skali kraju zgłoszenia ponad 620 tys. umów o dzieło. To najmniej w porównaniu do analogicznych okresów od początku działania rejestru dzieł w ZUS (czyli od 2021 roku). Pracę na takich umowach świadczyło 204 tys. osób dla 47 tys. podmiotów. – Spadek liczby zgłoszeń może wynikać z większej świadomości przedsiębiorców w kwalifikowaniu umów lub rosnącej popularności innych form zatrudnienia, takich jak samozatrudnienie czy zlecenia. To sygnał, że rynek pracy ewoluuje. Nie bez znaczenia może być fakt, że wybranie umowy o pracę czy założenie własnej firmy całkowicie zmienia naszą sytuację w kontekście ubezpieczeń społecznych. Daje to osobie ubezpieczonej prawo do świadczeń, które są niedostępne dla wykonawców umów o dzieło – komentuje Dominik Jaruga z ZUS, który współtworzył raport.

Ponad połowa oferujących umowy o dzieło to niewielkie firmy, które ubezpieczają do dziewięciu osób. Aż 28 proc. umów trwało jeden dzień, a kolejne 7 proc. – dwa dni. Na drugim biegunie są długie umowy, co wskazuje na różnorodność projektów: od błyskawicznych po bardziej złożone.

Raport pokazuje, że dzieła to nadal domena podmiotów, które prowadzą działalność profesjonalną, naukową i techniczną (co piąty płatnik). Co dziesiąte dzieło dotyczyło branży informacji i komunikacji, także co dziesiąte – kultury, rozrywki i rekreacji. Gdy spojrzeć na liczbę wykonawców, to niewielki spadek zainteresowania dziełami widać w przetwórstwie przemysłowym i edukacji.

Z dzieł korzystają głównie trzydziesto- i czterdziestolatkowie (razem stanowią 48 proc. ogółu wykonawców). Liderem umów o dzieło jest Mazowsze – to tam jest najwięcej firm, które proponują takie umowy i osób, które je świadczą.

A jak w Lubelskiem?

W województwie lubelskim ponad 1,8 tys. podmiotów zgłosiło do rejestru ZUS w minionym półroczu około 11,5 tys. umów o dzieło. Osób wykonujących takie umowy było w regionie przeszło 8 tys.

Wśród zamawiających dzieła najwięcej było przedsiębiorców, którzy prowadzą tzw. działalność profesjonalną, naukową i techniczną. Tej sekcji gospodarki dotyczyła prawie co piąta umowa w regionie (19 proc.). Na miejscu drugim były podmioty związane z kulturą, rozrywką i rekreacją (11 proc.). Na trzecim przetwórstwo przemysłowe (9 proc.).

Nie każde dzieło ze zgłoszeniem

Umowy o dzieło rejestrują w ZUS podmioty, które zamawiają ich wykonanie – płatnicy składek lub osoby fizyczne. Umowę trzeba zgłosić w ciągu 7 dni od jej zawarcia, na formularzu ZUS RUD. Można go przekazać przez internet (w PUE/eZUS) i większość przedsiębiorców robi to właśnie online. Zgłoszenie do rejestru nie oznacza odprowadzania składek. Samodzielne dzieła to nadal umowy bez ubezpieczenia.

Nie każde dzieło podlega zgłoszeniu do rejestru. Nie obejmuje on m.in. umów zawieranych z własnym pracodawcą lub wykonywanych przez firmę w ramach jej działalności. Obowiązku zgłaszania dzieł nie mają też podmioty, które nie są ani płatnikami składek, ani osobami fizycznymi. Taki status ma część wspólnot mieszkaniowych, fundacji, czy stowarzyszeń.

Małgorzata Korba

rzecznik ZUS w województwie lubelskim