Problemy LOT-u trwają od kilku lat. W maju 2013 r. Komisja wydała tymczasową zgodę na pożyczkę na ratowanie w wysokości 100 mln euro, a Polska zobowiązała się do przedstawienia planu restrukturyzacji, który może przywrócić długoterminową rentowność przedsiębiorstwa (zob. IP/13/431).
W dniu 20 czerwca 2013 r. Polska zgłosiła Komisji podwyższenie kapitału o 200 mln euro, aby pomóc LOT-owi w sfinansowaniu restrukturyzacji. Zgodnie z planem okres restrukturyzacji ma potrwać dwa i pół roku i do 2015 r. przywrócić spółce rentowność.
Komisja ma wątpliwości, czy plan restrukturyzacji LOT-u jest zgodny z wytycznymi UE w sprawie pomocy na ratowanie i restrukturyzację przedsiębiorstw z 2004 r. (zob. MEMO/04/172). Komisja obawia się przede wszystkim, że prognozy dotyczące długoterminowej rentowności spółki mogą być nierealistyczne i że zaproponowane ograniczenie zdolności przewozowych może nie wystarczyć, aby zrekompensować zakłócenia konkurencji. Komisja ma też wątpliwości, czy wkład własny LOT-u w koszty restrukturyzacji jest wystarczający.
Komisja zbada też, czy LOT kwalifikuje się do otrzymania pomocy restrukturyzacyjnej, biorąc pod uwagę ewentualną pomoc, którą spółka mogła wcześniej otrzymać od polskich portów lotniczych należących do państwa, kiedy już znajdowała się w trudnej sytuacji. Zgodnie z unijnymi zasadami pomocy państwa przedsiębiorstwa znajdujące się w trudnej sytuacji mogą otrzymać pomoc na ratowanie i restrukturyzację tylko raz w ciągu dziesięciu lat. Ma to na celu uniknięcie sytuacji, w której upadające przedsiębiorstwa utrzymują się na rynku dzięki ciągłemu finansowaniu ze środków publicznych.
LOT jest głównym polskim przewoźnikiem lotniczym. Zatrudnia około 1 800 osób, a jego flota składa się z 45 samolotów. Od 2008 r. spółka odnotowuje straty w każdym roku obrotowym i ma coraz większe problemy z płynnością finansową, gdyż stosowane dotąd źródła finansowania (np. sprzedaż spółek zależnych) zostały wyczerpane. Trudności finansowe osiągnęły punkt kulminacyjny w grudniu 2012 r., kiedy spółka była zmuszona wystąpić o pomoc państwa, aby uniknąć bankructwa.
Komisja niedawno wszczęła również inne postępowania dotyczące wsparcia publicznego udzielonego narodowym przewoźnikom lotniczym: Air Baltic (zob. IP/12/1245), Adria Airways (zob. IP/12/1246) Estonian Air (zob. IP/13/133) i SAS-owi (zob. IP/13/567). W listopadzie 2012 r. Komisja stwierdziła, że sprzedaż trzech spółek zależnych LOT-u podmiotom należącym do państwa nie stanowiła pomocy państwa (zob. IP/12/1243).
Zgodnie z unijnymi wytycznymi w sprawie pomocy na ratowanie i restrukturyzację przedsiębiorstwa znajdujące się w trudnej sytuacji mogą otrzymać pomoc państwa pod pewnymi warunkami. Istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że taka pomoc może zakłócić konkurencję na unijnym rynku wewnętrznym, gdyż sztucznie utrzymuje przy życiu przedsiębiorstwa, które w innym przypadku nie utrzymałyby się na rynku. Pomoc można przyznać na okres 6 miesięcy („pomoc na ratowanie”). Po przekroczeniu tego okresu należy zwrócić pomoc albo zgłosić do Komisji plan restrukturyzacji w celu zatwierdzenia pomocy („pomoc restrukturyzacyjna”). Plan musi gwarantować, że spółka odzyska długoterminową rentowność, tak aby nie potrzebowała dalszego wsparcia publicznego. Konieczne jest też wprowadzenie środków wyrównawczych w celu złagodzenia zakłóceń konkurencji spowodowanych przez pomoc państwa. Ponadto spółka musi wnieść wkład własny w koszty restrukturyzacji. Wreszcie pomoc restrukturyzacyjną można przyznać tylko raz w okresie dziesięciu lat (zasada „pierwszy i ostatni raz”).
Jawna wersja decyzji zostanie udostępniona pod numerem sprawy SA.36874 w rejestrze pomocy państwa na stronie Dyrekcji Generalnej ds. Konkurencji po wyjaśnieniu wszelkich kwestii związanych z poufnością. Wykaz nowych decyzji dotyczących pomocy państwa opublikowanych w internecie i Dzienniku Urzędowym zamieszczany jest w biuletynie State Aid Weekly e-News.




Marta Angrocka-Krawczyk
Wydział prasy
Komisja Europejska Przedstawicielstwo w Polsce