Kontrole inspekcji wskazują, że praca bez umowy i bez zgłoszenia do ubezpieczenia społecznego to jedne z najistotniejszych problemów polskiego rynku pracy. W tym roku PIP skontrolowała zatrudnienie prawie 97 tys. osób, z czego 10,4 tys. osób pracowało nielegalnie. Większość nieprawidłowości dotyczyła pracy w handlu i naprawach, a w przypadku cudzoziemców – pracy w agencjach zatrudnienia. Same kontrole to jednak za mało, żeby ograniczać szarą strefę. Kampania informacyjno-edukacyjna „Pracuję legalnie” miała zwiększyć świadomość pracodawców i pracowników na temat zasad zatrudniania zgodnie z prawem. – Z jednej strony kontrolowaliśmy, czy pracodawcy przestrzegają prawa, z drugiej edukowaliśmy o korzyściach z legalnego zatrudnienia – mówi Wiesław Łyszczek, Główny Inspektor Pracy. Wiele osób skorzystało z poradnictwa prawnego PIP. W tym roku już 177 tys. osób.
Nielegalne zatrudnienie częściej niż Polaków dotyczy cudzoziemców, głównie Ukraińców. – Oni też są jednak coraz bardziej świadomi swoich praw i obowiązków. Pokazuje to rosnąca liczba skarg na warunki pracy, jakie wpływają do PIP od obcokrajowców. W tym roku było już 2139 zgłoszeń, w porównaniu do 490 w roku 2016 – wylicza Jarosław Leśniewski, dyrektor Departamentu Legalności Zatrudnienia Głównego Inspektoratu Pracy.
Strategicznym partnerem kampanii  był Zakład Ubezpieczeń Społecznych, bo legalne zatrudnienie wiąże się z opłacaniem składek na ubezpieczenia społeczne, od których zależy prawo do świadczeń: zasiłków, emerytur. – Pracodawcy, chcąc ograniczać koszty pracy, są skłonni do zawierania nieoskładkowanych umów o dzieło, tam gdzie powinni oferować oskładkowane zlecenia. Dobra wiadomość jest taka, że liczba takich umów w naszym regionie maleje  – dodaje dyrektor Oddziału ZUS w Lublinie Piotr Waszak. Wśród przykładów umów o dzieło zakwestionowanych podczas kontroli Waszak wymienia np. rozpakowywanie towaru, koszenie trawników, czy prace remontowo-budowlane.
Kampania „Pracuję legalnie” obejmowała poradniki w mediach, specjalną stronę internetową www.prawawpracy.pl i infolinię. Materiały były przygotowane w języku polskim i ukraińskim. Kampania trwała trzy lata.

Małgorzata Korba
rzecznik ZUS w województwie lubelskim